32 cấu trúc ngữ pháp phổ biến trong tiếng Trung: Tổng hợp dễ hiểu, có ví dụ

Khi học tiếng Trung, nhiều người thường bắt đầu bằng việc ghi nhớ từ vựng. Tuy nhiên, nếu chỉ biết từ đơn lẻ mà không nắm được cấu trúc câu, bạn sẽ rất khó diễn đạt ý trọn vẹn. Ngữ pháp chính là “khung xương” giúp người học sắp xếp từ vựng thành câu hoàn chỉnh, nói đúng ý và viết đúng logic.

Với người mới học hoặc đang luyện thi HSK, việc nắm chắc 32 cấu trúc ngữ pháp phổ biến trong tiếng Trung sẽ giúp bạn giao tiếp tự nhiên hơn, đọc hiểu nhanh hơn và làm bài thi hiệu quả hơn. Những cấu trúc này thường xuất hiện trong hội thoại, bài đọc, bài nghe, bài viết và cả môi trường học tập, công việc.

Dưới đây là phần tổng hợp các mẫu câu tiếng Trung thông dụng, kèm pinyin, nghĩa tiếng Việt và ví dụ dễ hiểu.

1. 只有……才能……: Chỉ có… mới có thể…

Cấu trúc:
只有 + điều kiện + 才能 + kết quả

Cách dùng:
Dùng để nhấn mạnh điều kiện cần thiết. Muốn đạt được kết quả phía sau thì bắt buộc phải có điều kiện phía trước.

Ví dụ:
只有努力学习，才能取得好成绩。
/Zhǐyǒu nǔlì xuéxí, cáinéng qǔdé hǎo chéngjì./
Chỉ có học chăm chỉ mới đạt kết quả tốt.

2. 如果……就……: Nếu… thì…

Cấu trúc:
如果 + điều kiện + 就 + kết quả

Cách dùng:
Dùng để diễn tả giả thiết và kết quả. Đây là cấu trúc rất phổ biến trong tiếng Trung giao tiếp và luyện thi HSK.

Ví dụ:
如果明天下雨，我们就不去公园了。
/Rúguǒ míngtiān xiàyǔ, wǒmen jiù bú qù gōngyuán le./
Nếu ngày mai mưa thì chúng tôi sẽ không đi công viên.

3. 不但……而且……: Không những… mà còn…

Cấu trúc:
不但 + mệnh đề 1 + 而且 + mệnh đề 2

Cách dùng:
Dùng để nối hai ý cùng chiều, trong đó vế sau thường bổ sung hoặc nhấn mạnh hơn vế trước.

Ví dụ:
他不但会说汉语，而且会说英语。
/Tā búdàn huì shuō Hànyǔ, érqiě huì shuō Yīngyǔ./
Anh ấy không những biết nói tiếng Trung mà còn biết tiếng Anh.

4. 一……就……: Vừa… là…

Cấu trúc:
一 + hành động 1 + 就 + hành động 2

Cách dùng:
Dùng để diễn tả hành động phía sau xảy ra ngay sau hành động phía trước. Ngoài ra, cấu trúc này cũng có thể diễn tả thói quen hoặc phản ứng tức thì.

Ví dụ:
我一到家就睡觉。
/Wǒ yí dào jiā jiù shuìjiào./
Tôi vừa về nhà là ngủ ngay.

5. 因为……所以……: Bởi vì… cho nên…

Cấu trúc:
因为 + nguyên nhân + 所以 + kết quả

Cách dùng:
Dùng để diễn tả quan hệ nguyên nhân – kết quả. Đây là một trong những cấu trúc ngữ pháp tiếng Trung cơ bản và thường gặp nhất.

Ví dụ:
因为今天很冷，所以我穿了很多衣服。
/Yīnwèi jīntiān hěn lěng, suǒyǐ wǒ chuān le hěn duō yīfu./
Vì hôm nay rất lạnh nên tôi mặc nhiều áo.

6. 虽然……但是……: Tuy… nhưng…

Cấu trúc:
虽然 + mệnh đề 1 + 但是 + mệnh đề 2

Cách dùng:
Dùng để diễn tả hai ý trái ngược hoặc có sự đối lập. Vế sau thường là kết quả khác với điều người nghe có thể dự đoán.

Ví dụ:
虽然很累，但是他还在工作。
/Suīrán hěn lèi, dànshì tā hái zài gōngzuò./
Tuy rất mệt nhưng anh ấy vẫn đang làm việc.

7. 宁可……也不……: Thà… cũng không…

Cấu trúc:
宁可 + lựa chọn A + 也不 + lựa chọn B

Cách dùng:
Dùng để thể hiện lựa chọn dứt khoát. Người nói chấp nhận phương án A và kiên quyết không chọn phương án B.

Ví dụ:
我宁可自己做，也不麻烦别人。
/Wǒ nìngkě zìjǐ zuò, yě bù máfan biérén./
Tôi thà tự làm còn hơn làm phiền người khác.

8. 既……又……: Vừa… vừa…

Cấu trúc:
既 + đặc điểm/hành động 1 + 又 + đặc điểm/hành động 2

Cách dùng:
Dùng để diễn tả hai đặc điểm, trạng thái hoặc hành động cùng tồn tại ở một chủ thể.

Ví dụ:
这个地方既安静又漂亮。
/Zhège dìfang jì ānjìng yòu piàoliang./
Nơi này vừa yên tĩnh vừa đẹp.

9. 无论……都……: Bất kể… đều…

Cấu trúc:
无论 + điều kiện + 都 + kết quả

Cách dùng:
Dùng để nhấn mạnh rằng dù điều kiện có thay đổi thế nào thì kết quả vẫn không thay đổi.

Ví dụ:
无论多忙，他都会给父母打电话。
/Wúlùn duō máng, tā dōu huì gěi fùmǔ dǎ diànhuà./
Dù bận thế nào anh ấy cũng gọi điện cho bố mẹ.

10. 连……都……: Ngay cả… cũng…

Cấu trúc:
连 + đối tượng được nhấn mạnh + 都 + vị ngữ

Cách dùng:
Dùng để nhấn mạnh một sự việc vượt ngoài dự đoán hoặc tạo sắc thái nhấn mạnh cao.

Ví dụ:
他连自己的名字都不会写。
/Tā lián zìjǐ de míngzi dōu bú huì xiě./
Anh ấy ngay cả tên mình cũng không biết viết.

11. 既然……就……: Đã… thì…

Cấu trúc:
既然 + tình huống đã biết + 就 + kết quả/lời khuyên

Cách dùng:
Dùng khi người nói dựa trên một tình huống đã có để đưa ra kết luận, đề xuất hoặc hành động tiếp theo.

Ví dụ:
既然决定了，就不要后悔。
/Jìrán juédìng le, jiù bú yào hòuhuǐ./
Đã quyết định rồi thì đừng hối hận.

12. 即使……也……: Dù… cũng…

Cấu trúc:
即使 + điều kiện giả định + 也 + kết quả

Cách dùng:
Dùng để diễn tả dù điều kiện khó khăn hoặc bất lợi xảy ra thì kết quả phía sau vẫn không thay đổi.

Ví dụ:
即使下雨，我们也要去。
/Jíshǐ xiàyǔ, wǒmen yě yào qù./
Dù trời mưa chúng tôi cũng sẽ đi.

13. 那么……那么……: … thế… thế…

Cấu trúc:
那么 + tính từ 1 + 那么 + tính từ 2

Cách dùng:
Dùng để nhấn mạnh mức độ của hai đặc điểm cùng xuất hiện.

Ví dụ:
她那么聪明，那么努力。
/Tā nàme cōngming, nàme nǔlì./
Cô ấy thông minh như vậy, chăm chỉ như vậy.

14. 一边……一边……: Vừa… vừa…

Cấu trúc:
一边 + hành động 1 + 一边 + hành động 2

Cách dùng:
Dùng để diễn tả hai hành động xảy ra cùng lúc, thường do cùng một chủ ngữ thực hiện.

Ví dụ:
他一边听音乐，一边做作业。
/Tā yìbiān tīng yīnyuè, yìbiān zuò zuòyè./
Anh ấy vừa nghe nhạc vừa làm bài tập.

15. 不是……而是……: Không phải… mà là…

Cấu trúc:
不是 + A + 而是 + B

Cách dùng:
Dùng để phủ định nhận định A và khẳng định thông tin đúng là B.

Ví dụ:
他不是老师，而是医生。
/Tā bú shì lǎoshī, ér shì yīshēng./
Anh ấy không phải giáo viên mà là bác sĩ.

16. 有时候……有时候……: Có lúc… có lúc…

Cấu trúc:
有时候 + tình huống 1 + 有时候 + tình huống 2

Cách dùng:
Dùng để nói về hai trạng thái hoặc hành động thay đổi tùy thời điểm.

Ví dụ:
周末我有时候看书，有时候看电影。
/Zhōumò wǒ yǒushíhou kàn shū, yǒushíhou kàn diànyǐng./
Cuối tuần tôi có lúc đọc sách, có lúc xem phim.

17. 一方面……另一方面……: Một mặt… mặt khác…

Cấu trúc:
一方面 + mệnh đề 1 + 另一方面 + mệnh đề 2

Cách dùng:
Dùng để trình bày hai khía cạnh khác nhau của cùng một vấn đề. Cấu trúc này thường gặp trong văn viết, bài nói trình bày và bài luận.

Ví dụ:
一方面要努力学习，另一方面也要注意健康。
/Yì fāngmiàn yào nǔlì xuéxí, lìng yì fāngmiàn yě yào zhùyì jiànkāng./
Một mặt phải học chăm, mặt khác cũng phải chú ý sức khỏe.

18. 尽管……可是……: Mặc dù… nhưng…

Cấu trúc:
尽管 + mệnh đề 1 + 可是 + mệnh đề 2

Cách dùng:
Tương tự 虽然……但是……, dùng để diễn tả hai ý đối lập. 尽管 thường mang sắc thái trang trọng hơn một chút.

Ví dụ:
尽管很难，可是他没有放弃。
/Jǐnguǎn hěn nán, kěshì tā méiyǒu fàngqì./
Mặc dù khó nhưng anh ấy không bỏ cuộc.

19. 然而: Nhưng mà, thế mà

Cấu trúc:
Mệnh đề 1 + 然而 + mệnh đề 2

Cách dùng:
Dùng để biểu thị ý chuyển ngoặt hoặc đối lập, thường xuất hiện nhiều trong văn viết.

Ví dụ:
他很努力，然而结果不太好。
/Tā hěn nǔlì, rán’ér jiéguǒ bú tài hǎo./
Anh ấy rất cố gắng, nhưng kết quả không tốt lắm.

20. 只要……就……: Chỉ cần… là…

Cấu trúc:
只要 + điều kiện + 就 + kết quả

Cách dùng:
Dùng để nhấn mạnh chỉ cần điều kiện A được đáp ứng thì kết quả B sẽ xảy ra.

Ví dụ:
只要努力，就一定会成功。
/Zhǐyào nǔlì, jiù yídìng huì chénggōng./
Chỉ cần cố gắng thì nhất định sẽ thành công.

21. 首先……其次……: Trước tiên… sau đó…

Cấu trúc:
首先 + ý/hành động 1 + 其次 + ý/hành động 2

Cách dùng:
Dùng để sắp xếp ý theo thứ tự logic. Cấu trúc này rất phù hợp khi trình bày quan điểm hoặc hướng dẫn các bước làm việc.

Ví dụ:
首先要准备材料，其次要认真练习。
/Shǒuxiān yào zhǔnbèi cáiliào, qícì yào rènzhēn liànxí./
Trước tiên chuẩn bị tài liệu, sau đó luyện tập nghiêm túc.

22. 不但不……反而……: Không những không… trái lại…

Cấu trúc:
不但不 + mệnh đề 1 + 反而 + mệnh đề 2

Cách dùng:
Dùng để nói kết quả thực tế trái ngược với điều đáng lẽ nên xảy ra.

Ví dụ:
他不但不帮忙，反而批评别人。
/Tā búdàn bù bāngmáng, fǎn’ér pīpíng biérén./
Anh ấy không những không giúp mà còn phê bình người khác.

23. 与其……不如……: Thà… còn hơn…

Cấu trúc:
与其 + lựa chọn A + 不如 + lựa chọn B

Cách dùng:
Dùng khi so sánh hai lựa chọn và cho rằng lựa chọn B tốt hơn lựa chọn A.

Ví dụ:
与其在家看电视，不如出去运动。
/Yǔqí zài jiā kàn diànshì, bùrú chūqù yùndòng./
Thà ra ngoài vận động còn hơn ở nhà xem TV.

24. 假使……便……: Nếu… thì…

Cấu trúc:
假使 + điều kiện + 便 + kết quả

Cách dùng:
Dùng để nêu điều kiện giả định. Cấu trúc này tương đối trang trọng, thường gặp trong văn viết hoặc ngữ cảnh cần diễn đạt rõ ràng.

Ví dụ:
假使有机会，我便去中国留学。
/Jiǎshǐ yǒu jīhuì, wǒ biàn qù Zhōngguó liúxué./
Nếu có cơ hội tôi sẽ đi du học Trung Quốc.

25. 要是……那么……: Nếu… vậy thì…

Cấu trúc:
要是 + điều kiện + 那么 + kết quả/đề xuất

Cách dùng:
Dùng trong giả thiết, thường gần gũi với khẩu ngữ. 要是 tương đương “nếu như”, 那么 nêu kết quả hoặc đề xuất phía sau.

Ví dụ:
要是你累了，那么先休息一下。
/Yàoshi nǐ lèi le, nàme xiān xiūxi yíxià./
Nếu bạn mệt thì nghỉ một lát.

26. 甚至: Thậm chí

Cấu trúc:
Chủ ngữ + 甚至 + thành phần được nhấn mạnh

Cách dùng:
Dùng để nhấn mạnh mức độ cao hơn dự đoán. 甚至 thường đứng trước thông tin gây bất ngờ hoặc mạnh hơn ý trước đó.

Ví dụ:
他太累了，甚至说不出话。
/Tā tài lèi le, shènzhì shuō bù chū huà./
Anh ấy mệt đến mức thậm chí không nói được.

27. 尚且……何况……: Còn… huống chi…

Cấu trúc:
尚且 + tình huống nhẹ hơn + 何况 + tình huống mạnh hơn

Cách dùng:
Dùng để nhấn mạnh lập luận: điều đơn giản hơn còn như vậy, huống chi điều phức tạp hơn.

Ví dụ:
小孩子尚且懂这个道理，何况大人。
/Xiǎo háizi shàngqiě dǒng zhège dàolǐ, hékuàng dàrén./
Trẻ con còn hiểu đạo lý này, huống chi người lớn.

28. 别说……就是……: Đừng nói… ngay cả…

Cấu trúc:
别说 + A + 就是 + B + 也/都…

Cách dùng:
Dùng để nhấn mạnh mức độ phủ định hoặc khẳng định. A thường là điều lớn hơn, B là điều nhỏ hơn hoặc gần hơn.

Ví dụ:
别说他，就是我也不知道。
/Bié shuō tā, jiùshì wǒ yě bù zhīdào./
Đừng nói anh ấy, ngay cả tôi cũng không biết.

29. 不管……也……: Dù… cũng…

Cấu trúc:
不管 + điều kiện + 也/都 + kết quả

Cách dùng:
Dùng để diễn tả dù điều kiện thế nào thì kết quả vẫn không thay đổi. 不管 thường được dùng nhiều trong khẩu ngữ.

Ví dụ:
不管多远，我也会去看你。
/Bùguǎn duō yuǎn, wǒ yě huì qù kàn nǐ./
Dù xa thế nào tôi cũng sẽ đến thăm bạn.

30. 之所以……是因为……: Sở dĩ… là vì…

Cấu trúc:
之所以 + kết quả + 是因为 + nguyên nhân

Cách dùng:
Dùng để giải thích nguyên nhân đứng sau một kết quả đã được nhắc đến. Cấu trúc này thường gặp trong văn viết, thuyết trình hoặc bài luận.

Ví dụ:
他之所以成功，是因为非常努力。
/Tā zhī suǒyǐ chénggōng, shì yīnwèi fēicháng nǔlì./
Sở dĩ anh ấy thành công là vì rất chăm chỉ.

31. ……是……吗?: … có phải là… không?

Cấu trúc:
Chủ ngữ + 是 + danh từ + 吗?

Cách dùng:
Dùng để hỏi xác nhận thông tin. Đây là mẫu câu rất cơ bản nhưng cực kỳ quan trọng trong giao tiếp tiếng Trung.

Ví dụ:
他是中国人吗？
/Tā shì Zhōngguó rén ma?/
Anh ấy có phải là người Trung Quốc không?

32. 怎么样: Như thế nào?

Cấu trúc:
Chủ ngữ + 怎么样?

Cách dùng:
Dùng để hỏi tình trạng, ý kiến, đánh giá hoặc chất lượng của người/sự vật/sự việc.

Ví dụ:
这个菜怎么样？
/Zhège cài zěnme yàng?/
Món ăn này thế nào?

Bảng tổng hợp nhanh 32 cấu trúc ngữ pháp phổ biến trong tiếng Trung

STT	Cấu trúc	Nghĩa tiếng Việt
1	只有……才能……	Chỉ có… mới có thể…
2	如果……就……	Nếu… thì…
3	不但……而且……	Không những… mà còn…
4	一……就……	Vừa… là…
5	因为……所以……	Bởi vì… cho nên…
6	虽然……但是……	Tuy… nhưng…
7	宁可……也不……	Thà… cũng không…
8	既……又……	Vừa… vừa…
9	无论……都……	Bất kể… đều…
10	连……都……	Ngay cả… cũng…
11	既然……就……	Đã… thì…
12	即使……也……	Dù… cũng…
13	那么……那么……	… thế… thế…
14	一边……一边……	Vừa… vừa…
15	不是……而是……	Không phải… mà là…
16	有时候……有时候……	Có lúc… có lúc…
17	一方面……另一方面……	Một mặt… mặt khác…
18	尽管……可是……	Mặc dù… nhưng…
19	然而	Nhưng mà, thế mà
20	只要……就……	Chỉ cần… là…
21	首先……其次……	Trước tiên… sau đó…
22	不但不……反而……	Không những không… trái lại…
23	与其……不如……	Thà… còn hơn…
24	假使……便……	Nếu… thì…
25	要是……那么……	Nếu… vậy thì…
26	甚至	Thậm chí
27	尚且……何况……	Còn… huống chi…
28	别说……就是……	Đừng nói… ngay cả…
29	不管……也/都……	Dù… cũng…
30	之所以……是因为……	Sở dĩ… là vì…
31	……是……吗?	… có phải là… không?
32	怎么样	Như thế nào?

 

Học tiếng Trung tại Golden Education

Nếu bạn đang học tiếng Trung nhưng thường bị rối khi gặp nhiều cấu trúc câu, Golden Education sẽ giúp bạn hệ thống lại ngữ pháp theo nhóm chức năng, từ dễ đến khó, từ cơ bản đến ứng dụng thực tế.

Tại Golden Education, học viên được hướng dẫn cách hiểu cấu trúc, nhận diện mẫu câu trong bài đọc, luyện đặt câu, luyện nói và áp dụng vào giao tiếp. Thay vì học công thức khô khan, bạn sẽ được học qua ví dụ, tình huống thực tế và bài tập phù hợp với trình độ.

Khóa học phù hợp với người mới bắt đầu, học viên luyện thi HSK, người đi làm cần tiếng Trung giao tiếp hoặc những bạn muốn củng cố nền tảng ngữ pháp để học lên trình độ cao hơn.